Norge

Norge (Bokmål: Norge; Nynorsk: Noreg), or Wangudom Norge (Bokmål: Kongeriket Norge; Nynorsk: Kongeriket Noreg) fol resmi name, sen dexa in utarali Ewropa. Norge sen 69yum maxim peryajepul dexa in globa, ji har max kom 5.5 mega insan, Norge sen 117yum maxim demojepul dexa in globa.

Histori
Fe daju 872, Norgeli wangudom beungi Harald Meltofa. Fe 1624, atex destrui xaher Oslo. Fe 14 de mesi 11, 1814, Norge ji Sweri krea uncu, ji fe 7 de mesi 6, 1905, Norge julcu of uncu hu da hare ton Sweri. Dur Globajange Dua, Norge bebujo Natzi Doyci fe 9 de mesi 4, 1940, ji finili alodexayen, Rusiyen, exidi Norge fe 7 de mesi 5, 1945.

Demo
Demoje de Norge sen 5 509 591 (dajuya fe 2021) or person/km². Fe 2021, 83.3% fe ogartim sen xaheryen. Fe 2021, 1.056 mega insan ogar fe Oslo, maxim day xaher in Norge.

29.98% fe ogartim sen minmo lao kom 25 nyan (dajuya fe 2020). Demoje nyanli xunjan fe 0.8% (dajuya fe 2021). 3.72% fe demo sen ergokal hu da sen 54yum in globa (dajuya fe 2019).

Resmi basa de Norge sen Norgesa (Bokmål ji Nynorsk), ji alo basa sen Samisa ji Swomisa. Dini de 75% fe demoje sen Kristoismo ji dini de 3.4% fe demoje sen Islamiya (dajuya fe 2020).

Krasi
Norge bekrasi wangu. Lista fe wangu de Norge xorfe 1814 sen fe infer:
 * Christian Frederik (16 de mesi 2, 1814 – 3 de mesi 11, 1814)
 * Carl II (4 de mesi 11, 1814 – 5 de mesi 2, 1818)
 * Carl III Johan (5 de mesi 2, 1818 – 8 de mesi 3, 1844)
 * Oscar I (8 de mesi 3, 1844 – 8 de mesi 7, 1859)
 * Carl IV (8 de mesi 7, 1859 – 18 de mesi 9, 1872)
 * Oscar II (18 de mesi 9, 1872 – 7 de mesi 6, 1905)
 * Haakon VII (25 de mesi 11, 1905 – 21 de mesi 9, 1957)
 * Olav V (21 de mesi 9, 1957 – 17 de mesi 1, 1991)
 * Harald V (17 de mesi 1, 1991 – nunya)

Insanli haki
Norge no yongu seza fe morya.



Fe mesi 4, 2020, dur pandemi fe Kovid-19, krasitim de Norge krea Smittestopp ("Enfeksiesto") cel na bonoko duenfeksi fe Kovid-19, mas kos bur demoli ruaksyon, krasitim esto Smittestopp fe mesi 6.

Geografi
Peryaje de Norge sen 323 802 km² (69yum maxim day dexa), daju un ofdua fe dayje de Franse. Sui koberi 19 520 km² of peryaje. Norge loka intre Rusi (191 km fe dexabyen), Sweri (1666 km) ji Swomi (709 km), ji to hare kosta ton utarali Bahari Atlantiko ji Utarabahari.

Maxim gao loka sen Galhopigen (Norgesa: Galdhøpiggen) fe 2469 m ji maxim cote loka sen Norgeli Bahari fe 0 m. Nongyogeo koberi daju 2.7% fe peryaje ji drevolari koberi daju 27.8% fe peryaje (dajuya fe 2018).



Lista fe zona
Norge monhare 19 zona (fylker), ji Oslo hare maxim day demoje.

Exli linkutul

 * Resmi netodom